Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün 2024 yılı sonu verilerine göre, kent genelinde 4 bin 908 taşınmaz kültür varlığı tescillenerek koruma altına alındı.

Tarihi boyunca Osmanlı’ya başkentlik yapan ve medeniyetlerin izlerini taşıyan şehirde en fazla koruma altına alınan varlıklar sivil mimarlık örnekleri oldu. Sayıları 3 bin 541’i bulan bu yapıları; 461 dinsel yapı, 378 kültürel yapı, 208 mezarlık, 105 idari yapı, 60 endüstriyel ve ticari yapı, 49 askeri yapı, 90 kalıntı, 10 anıt ve abide, 4 şehitlik ve 2 korunmaya alınan sokak izledi.

“Kent hafızası tazelendi”

Öte yandan, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Tarihi Hanlar ve Çarşılar Bölgesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından başlatılan Çarşıbaşı Meydanı Projesi ile önemli bir dönüşüm sürecine girmişti. Bakan Murat Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Bursa’mızın kalbi Tarihi Hanlar ve Çarşılar Bölgesi nefes aldı. Meydan düzenlemesi ve yapıların temizlenmesiyle şehrimizin tarihi çehresi yeniden ortaya çıktı, kent hafızası tazelendi” ifadelerini kullandı.

8500 yıllık arkeolojik bölgeleri, 2500 yıllık şehir yerleşimi ile Bitinya, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı medeniyetlerine ev sahipliği yapan kadim şehir Bursa, Türkiye’nin en önemli şehirlerinden biri…

Her yıl binlerce turisti ağılayan şehir, sahip olduğu kültürel mirası korumaya yönelik bu adımlarla hem tarihine sahip çıkıyor hem de gelecek kuşaklara güçlü bir şehir hafızası bırakma yolunda emin adımlarla ilerliyor.

Bursa geçmişine sahip çıkıyor yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.

Yapısal özellikleri

Tuğla ve kesme taştan inşa edilen Koza Han, tarih boyunca birçok kez onarım görmüş. Hanın ana yapısı 1630, 1671 ve 1784 yıllarında restore edilirken, ortasında yer alan mescit 1946 ve 2007 yıllarında yenilenmiş. Geniş ve dikdörtgen avlusunun çevresinde konumlanan iki katlı yapı, 95 odadan oluşuyor. Avlunun ortasında, küçük mescidin altında bir şadırvan bulunuyor. Geçmişte ipek ticaretinin yapıldığı bu odalar günümüzde mağaza olarak kullanılıyor ve ziyaretçilere birbirinden değerli ipek ürünler sunuluyor.

Han, doğusunda yer alan ve “Dış Koza Han” olarak bilinen ikinci bir avluya sahiptir. Eskiden burası, konaklayan tüccarların atlarını bağladıkları ahır ve depoların bulunduğu bir alan olarak kullanılmış. Koza Han, tarihi Uzun Çarşı’ya mavi çinilerle süslü görkemli bir taç kapı ile açılıyor. Bu kapı, hem açık çarşıya hem de Kapalıçarşı’ya geçiş sağlayarak hanın ticaret merkezi kimliğini güçlendiriyor.

Turizm noktası haline geldi

Yüzyıllar boyunca hareketli bir ticaret noktası olan Koza Han, geçmişte koza pazarının kurulduğu ve kıyasıya pazarlıkların yapıldığı bir yer iken, günümüzde ipekçilikle uğraşan esnafın yoğun olduğu bir merkez olarak varlığını sürdürüyor. Aynı zamanda, tarihi atmosferiyle çay ve kahvenin eşlik ettiği tatlı sohbetlere ev sahipliği yapan önemli bir dinlenme ve turistik alışveriş mekanı olarak ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor.

KONUM

Bursa’nın ‘zamansız’ mirası: Koza Han yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.

Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı destekleriyle hayata geçirdiği Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi Çarşıbaşı Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında, tarihi bölgeyi kuşatan 38 bina yıkılmış, etrafı dükkanlarla sarılı 342 yıllık Esiri Mehmet Dede Türbesi ile geçmişi 1549’a kadar uzanan Sağrıcı Sungur Mescidi gün yüzüne çıkarılmıştı.

Tamamlanan Bakırcılar Meydanı, İpekhan Meydanı, Sağrıcı Sungur Mescidi ve peyzaj düzenlemeleri halkın hizmetine açılıp, otoparkla ilgili imalatlar devam ederken, Büyükşehir Belediyesi daha görünür hale gelen tarihi hanları da özgün kimliğine kavuşturmaya başladı.

Bakırcılar’ın çehresi değişiyor

Toplam 14 tane han, 1 bedesten, 13 açık çarşı, 7 üstü örtülü çarşı, 11 kapalı çarşı, 4 pazar alanı, 21 camii, 177 sivil mimarlık örneği yapı, 1 okul ve 3 türbe ile tam bir açık hava müzesi olan tarihi bölgedeki Bakırcılar Çarşısı’nda restorasyona start verildi. Bakırcılar Çarşısı için hazırlanan ve Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanan proje kapsamında tarihi dokuya uymayan beton ilaveler, saçaklar, üst örtüler, klima, tente ve tabelalar kaldırılıp, onaylı projeye göre yeniden düzenleniyor. Tarihi yapının taş duvarında cephe temizliği yapılırken, dükkan cepheleri de projeye göre düzenlenecek ve çatılar kurşun kaplama ile yenilecek. Restorasyonla Bakırcılar Çarşısı Bursa turizmine katkı sağlayacak ve bölgenin önemli tarihi yapılarından biri olarak ön plana çıkacak.

Bursa’yı heyecanlandırıyor

Her projenin değerli ve kıymetli olduğunu ancak Hanlar Bölgesi Çarşıbaşı Kentsel Dönüşüm Projesi’nin tüm Bursa’yı heyecanlandırdığını söyleyen Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, böylesine önemli bir projenin başında olmaktan mutluluk duyduğunu kaydetti. Türkiye ve dünya mimarisi açısından Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi’nin önemli bir lokasyon ve UNESCO Dünya Miras Listesi’nde olduğunu hatırlatan Başkan Aktaş, “Bu alanın korunması ve gelecek nesillere aktarılması gerekiyor. Cumhurbaşkanımızın ve Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımızın verdiği desteklerle de proje hızla ilerliyor. Bir taraftan otoparkla ilgili çalıma devam ederken, diğer taraftan hanları da tarihi dokuya uygun hale getiriyoruz. Tarihi hanların üzerine sonradan derme çatma ilaveler yapılmış, farklı farklı tente ve tabelalar görüntü kirliğine yol açıyor. Çalışmaları Bakırcılar Çarşısı’ndan başlattık. İnşallah yakın zamanda bölgenin siluetinin tamamen değiştiğini hep birlikte göreceğiz” diye konuştu.

Bursa’daki tarihi projede sıra hanlarda yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.

Büyükşehir Belediyesi’nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından da desteklenen projesi, iki yıl önce Kızılay binasının yıkımıyla başlamış ve alan üzerindeki 38 binanın yıkımı tamamlanmıştı.

Hem Bursa’nın tarihi siluetini gün yüzüne çıkaran hem de kentin kalbine ayrıcalıklı bir meydan kazandıracak projenin uygulama safhası Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un da katıldığı törenle başladı.

40 yıllık hayal

Tarihi projenin başlangıcı nedeniyle düzenlenen törende konuşan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, projenin Bursalıların 40 yıllık hayali olduğunu, hangi siyasi partiden olursa olsun, birçok belediye başkanının bölge ile alakalı hedefleri olduğunu söyledi.

Projenin başlamasının üzerinden henüz iki yıl bile geçmemesine rağmen önemli bir mesafe alındığını dile getiren Başkan Aktaş, bünyesinde 14 han, 1 bedesten, 13 açık çarşı, 7 üstü örtülü çarşı, 11 kapalı çarşı, 4 pazar alanı, 21 cami, 177 sivil mimarlık örneği yapı, 1 okul ve 3 türbenin bulunduğu alanın tam bir açık hava müzesi olduğunu belirtti.

UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan bölgenin korunması ve gelecek nesillere bihakkın taşınması gereken bir miras olduğunu ifade eden Başkan Aktaş, “Tabii bu bölgenin etrafındaki yapıların yıkılması ve tarihin gün yüzüne çıkarılması fikri uzun yıllardır konuşuluyordu. Ancak zor bir süreçti. Konuyu ilk olarak Aralık 2019’da Bakanımıza açtık. 2020’nin Eylül-Ekim aylarında burada ilk kazmayı vurmuş olduk. Projeye sahip çıkan Bakanımıza teşekkür ediyorum. Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’a teşekkür ediyorum. Acele kamulaştırma kararı, Cumhurbaşkanımız tarafından imzalandı ve Resmi Gazete’de yayımlandı. Bu bir Bursa sevdasıdır. Bu kadim medeniyetimizin ayağa kaldırılması için yapılmış bir hamledir. Asla rantla ilgisi yoktur. Hatta belediye lehine dahi alan kiralanması söz konusu değildir” dedi.

500 milyonluk proje

Projeyle tarihî yapıların ortaya çıkmasını, bölgedeki esnafın daha görünür olmasını, hem Bursalıların hem de Bursa’ya gelenlerin daha ferah bir alanda dolaşmalarını amaçladıklarını vurgulayan Başkan Aktaş, “Projede toplam kamulaştırma bedeli 250 milyon TL’dir. Hisar ile Hanlar Bölgesi arasındaki bağlantıyı da güçlendirecek olan bu proje kapsamında; 2000 metrekarelik 3 adet meydan, 9000 metrekarelik yeşil alan ve peyzaj düzenlemesi, 12500 metrekarelik kapalı otopark yapılacak. İhalesi yapıldı ve yer teslimi gerçekleştirildi. Farklı noktalarda ve arazi eğimi ile gizlenecek şekilde parça parça olarak tasarlanan umumi tuvalet, belediye destek birimleri ve bankamatik birimleri yer alacak. Ayrıca toplam 900 metrekare tek katlı hizmet yapıları da tasarlandı. Hanlar Bölgesi Çarşıbaşı Kentsel Tasarım Projesi’nin kamulaştırma ve uygulama projesiyle birlikte toplam proje bedeli 500 milyon TL’dir. Bu paranın yarı bedeli de Bakanlığımız tarafından Bursa’ya armağan edildi” diye konuştu.

‘Tarihe vefa geçmişe saygı’

Bursalıların, Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi’nde hayata geçirilen projeyi 40 yıldır merakla ve özlemle beklediğini ifade eden Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Burası bizim tarihimizin doğduğu yer. Burayı özel yapan üç unsur vardır. Uludağ, Ulu Cami ve Ulu çınar. Uludağ heybeti, Ulu Cami haşmeti, Ulu çınar ise hayatı temsil eder. İşte medeniyetimize can suyu veren, taşa ruh üfleyen ecdattan aldığımız ilhamla biz de bugün Hanlar Bölgesi’ndeyiz. Tüm Türkiye’de ‘tarihe vefa geçmişe saygı’ sloganı ile başlattığımız birçok projeyi yaptık. Yeşil Bursa’yı, kadim Bursa’yı büyük tarihi ile buluşturmak için ilk taşı hep birlikte yerleştireceğiz. 2 yıl önce buraya geldik ve bir söz verdik. Bursa’mıza, Türkiye’mize bir söz verdik ve bu tarihi bölgeye zarar veren binaları yıktık. İşte bu Hanlar Bölgesi’nin etrafını tamamen açtığımız bu alanda tam 500 milyon liralık bir yatırım gerçekleştirdik. Projemizde birlikte Bursa’mızın tarihi kimliğini ön plana çıkaracağız ve bu alanda bulunan Pirinç Han ve İpek Han gibi tarihi hanlarımızın görünürlüğünü artıracağız. Proje kapsamında 2000 metrekare büyüklüğünde 3 tane meydanımız olacak. 19 bin metrekare açık ve yeşil alan, yer altında da buraya gelen misafirlerimizin araçlarını park edeceği 12500 metrekarelik otoparkımız olacak. Bu da 500 araçlık otopark demektir. Vatandaşlarımızın, bu tarihi ve kültür aksında sıkılmadan, güzellikler içinde, çınarların gölgesinde gezdiği bir projeyi hayal ettik. İnşallah bugün de ilk taşımızı koyuyoruz. Biz taş üstüne taş koyanların yolundayız. Birileri gibi milletin önüne, milletin işlerine, milletin hedeflerine taş koyanlardan hiçbir zaman olmadık. İnşallah bu projemiz, geleceği bıraktığımız çocuklarımıza emanet ettiğimiz kadim değerlerin aziz hatıraları, yeni bir mihenk taşı olacaktır. Osman Gazi’nin göz nurlarına, Orhan Gazi’nin evlatlarına, Sultan Murad’ın evlatlarına şimdiden projemiz hayırlı, uğurlu, mübarek olsun” diye konuştu.

Yatırım yağmuru

Bursa’nın geleceğine damga vuracak Hanlar Bölgesi Çarşıbaşı Meydan Projesi’nin startını veren Bakan Kurum aynı zamanda toplam yatırım bedeli 2 milyar lirayı aşan Osmangazi Macera Parkı açılışı, Yıldırım Mevlana TOKİ 7. Etap projesinin temel atması, İller Bankası tarafından yapılan esirlerin açılışı ve TOKİ eliyle yürütülen sosyal konutların temel atma ve açılışlarını da gerçekleştirdi. “Mevlana’nın söylediği gibi bir ayağımızı Bursa’ya diğer ayağımızı ülkemize, gönül coğrafyamızda sabitliyor ve bu çerçevede tüm dünyayı dolaşıyoruz” diyen Bakan Kurum, “Elbette birileri bahanelere sarılacak, birileri işleri savsaklayacak. Bazı süreçleri öne sürüp, sorumluluktan kaçacaklar. Ama biz milletimizle çalışmaya, milletimizle yürümeye, milletimizle büyük başarı hikayeleri yazmaya devam edeceğiz. Bu noktada 2023 seçimleri büyük önem arz ediyor. Bu seçimler ehliyet ile kifayetsizliğin, nitelikle yetersizliğin, çalışkan ile tembelliğin seçimi olacaktır. Bu seçimler güçlü bağımsızlık ile taşeronluğun, söz söyleyen yerine söz dinlemeyi tercih edenlerin, cesurlar ile kaçak güreşenlerin mücadelesi olacaktır. Varsın Türkiye düşmanları sizinle aynı dili kullansınlar, varsın millete husumetli olanlar sizinle yan yana durmaya devam etsinler. Bize aziz milletimiz yeter, bize Türkiye yeter, bize Bursa yeter. Bursa’dan, Hanlar bölgesinden ‘hodri meydan’ diyoruz. Kurduğunuz oyunlar boşa çıkacak. Büyükelçilerin masasında yaptığınız hesaplar, çarşıda bozulacak. Yanlış hesabınız mutlaka sandıktan dönecektir. Açılışını yaptığımız, temellerini attığımız projeler Bursa’mıza, Bursa’nın gençlerine, çocuklarına, geleceğine hayırlı olsun” diye konuştu.

Tarih gün yüzüne çıktı

Bursa Milletvekili Hakan Çavuşoğlu, büyük bir heyecana şahitlik ettiklerini belirtti. Bursa’nın karanlık odalara hapsedilen tarihinin tekrar gün yüzüne çıkartılarak, geçmiş platosunun oluşturulduğunu anlatan Çavuşoğlu, projede emeği geçen başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere herkese teşekkür etti. Bursa’da tarih, kültür, turizm, tarım, deniz gibi her değerin bulunduğunu söyleyen Çavuşoğlu, “Tarihi dokusuna çok da güçlü bir şekilde yeni bir ivme katıyoruz. Bursa’nın ihtiyacı olan her alanda gerekli destekler veriliyor. Bursa son 20 yıl içerisinde 70 milyarlık bir yatırım aldı. Şehrimize ve ülkemize hizmet eden herkesten Allah razı olsun” diye konuştu.

Aktör kent

Bursa Valisi Yakup Canbolat ise, Bursa’nın tarihin her döneminde dünyanın aktör kentlerinden biri olduğunu, engin medeniyet birikimi sayesinde örnek ve öncü olduğunu ifade etti. 670 yıllık geçmişiyle Hanlar Bölgesi’nin ayrı bir öneme sahip olduğunu anlatan Canbolat, hazırlanan projeyle Bursa tarihinin daha görünür ve ulaşılabilir hale geldiğini anlattı. Çalışmada emeği geçen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ve Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne teşekkür eden Canbolat, Osmangazi ve Yıldırım Belediyeleri tarafından hazırlanan projelerin de şehre hayırlı olmasını temenni etti.

Konuşmaların ardından canlı bağlantılar ile yapımı tamamlanan hizmetlerin açılışını yapıp, yeni projelerin temelini atan Bakan Kurum, daha sonra Hanlar Bölgesi Çarşıbaşı Meydan Projesine ilk taşı yerleştirdi.

Bursa’da tarihe vefa projesinde uygulama başladı yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.

14. yüzyılda oluşmaya başlayan, 16. yüzyılda han, bedesten ve çarşıların oluşumuyla gelişimini tamamlayan Tarihi Kapalıçarşı ve Hanlar Bölgesi; Dünyanın en eski ticaret yolu olan İpek Yolu’nun Asya Kıtası’ndaki son durak noktasıdır.

Hanlar Bölgesi

İlk olarak Orhan Gazi tarafından Emir Han inşa edilmiş.

Ardından ise XIV. , XV. ve XVI. yüzyıllarda ilave edilen çarşı ve hanlarla ticaretin kalbi Bursa’da atmayı sürdürmüş.

Osmanlı’nın ilk 3 katlı hanı olan ve günümüzde Türk el sanatlarının atölyelerinin olduğu Balibey Han’dan başlayan tur, batıdan doğuya doğru devam eder.

Her biri farklı amaç doğrultusunda inşa edilmiş birbirine yakın mesafede olan çarşı ve hanlardan birinden diğerine geçerken Osmanlı’nın hem kuruluş hem de ihtişamlı dönemlerini teneffüs edip giyimden taze sebze ve meyveye, el sanatlarından ipeğe farklı ürünleri görüp satın alabilirsiniz.

Hanlar Bölgesi’nde yer alan hanlar şu şekilde:

Balibey Han, Pirinç Han, Eski İpek Han, Bakırcılar Çarşısı, Bedesten, Emir Han, Aynalı Çarşı (Orhan Bey Hamamı), Koza Han, Fidan Han, Uzun Çarşı, Tuz Pazarı Çarşısı, Tuz Han, Kütahya (Çukur) Han, Okçular Çarşısı, Kayhan Çarşısı.

Koza Han’da çay-kahve keyfi

Tabi yukarıda saydığımız hanların içinde Koza Han’a ayrı bir parantez açmak gerekiyor.

Bursa’yı ziyaret ettiğinizde bu tarihi bölgeyi de gezerseniz, Koza Han’a uğramalısınız.

Keza; bu tarihi atmosferde asırlık ağaçların altında çay-kahve içerek bütün yorgunluğunuzu giderebilirsiniz.

Kesinlikle yapmanızı tavsiye ederiz. Çünkü, insana ayrı bir huzur ve keyif veriyor.

Kapalıçarşı

Kapalıçarşı, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne 2014 yılında alınan “Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu” miras alanının 6 alt bileşeninden biri olan Hanlar Bölgesinde yer alıyor.

Osmanlı’nın ilk çarşılarından olan Bursa Kapalıçarşı, 7 asırlık tarihiyle kentin en hareketli ticaret merkezi konumunda.

Bursa için büyük önem taşıyan Kapalıçarşı, Emir Han’ın kuzeyinde yer alan dükkanlar ile oluşmaya başlamış.

Eski belgelerden günümüzdeki Kapalıçarşı’nın 15. yüzyılın ilk yarısında Uzun Çarşı olarak adlandırıldığı anlaşılıyor.

Gayrimenkullerin açık artırma usulüyle satılması Sûk-i Sultani olarak da adlandırılan bu çarşıda gerçekleştirilmiş.

Bugün de keyif alarak gezilebilecek ve aynı zamanda da alışveriş yapabileceğimiz, ağırlıklı olarak da kuyumcu esnafına ait yaklaşık 130 dükkanın bulunduğu bir çarşı olarak hizmet veriyor.

KONUM

Ticaretin kalbi: Tarihi Kapalıçarşı ve Hanlar Bölgesi yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.

Bursa’nın merkezinde yer alan Tarihi Hanlar Bölgesi ve Kapalıçarşı, yerli ve yabancı turistler tarafından en çok tercih edilen tarihi mekanlar arasındadır.

Hanlar Bölgesi Tanıtım yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.