Bursa’da üretilen ipeğinden bıçağına, şeftalisinden incirine varana kadar kentle özdeşleşmiş toplam 33 üründe coğrafi işaret tescili bulunuyor.

Bu ürünlere geçmeden önce sizlere coğrafi işaret nedir, onu aktaralım.

Türk Patent ve Marka Kurumu’nun internet sitesinde şöyle diyor:

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 34 üncü maddesine göre;

Coğrafi işaret: Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş ürünü gösteren işarettir. Coğrafi işaretler, menşe adı ya da mahreç işareti olarak tescil edilir. Gıda, tarım, maden, el sanatları, sanayi ürünleri coğrafi işaret tesciline konu olabilir.

Menşe adı: Bir ürünün, tüm veya esas nitelikleri belirli bir coğrafi alana ait doğal ve beşeri unsurlardan kaynaklanıyorsa bu durumdaki coğrafi işaretlere “menşe adı” denir. Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümünün belirlenen coğrafi alanın sınırları içinde gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu çerçevede menşe adı olarak tescil edilen coğrafi işaretlerin kaynaklandıkları yöre ile bağları çok kuvvetlidir.

Mahreç işareti: Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibarıyla belirli bir coğrafi alan ile özdeşleşmiş olan; üretim, işleme ya da diğer işlemlerinden en az birinin belirlenmiş coğrafi alan içinde gerçekleşmesi gereken ürünlerin konu olduğu coğrafi işaretlere “mahreç işareti” denir. Hammaddesi veya üretim, işleme aşamalarından bir tanesi yörede gerçekleşen bir ürün mahreç işareti olarak tescillendiğinde diğer üretim ve işleme aşamaları kaynaklandığı yöre dışında da gerçekleştirilebilir.

Evet, bu bilgiyi de aktardıktan sonra gelelim Bursa’nın coğrafi işaret tescilli ürünlerine.

İşte Bursa’nın coğrafi işaret tescili almış 33 değeri ve bilgileri… (Bu liste gelişmelere göre güncellenmektedir)

 1.  Bursa Bıçağı

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 15.02.2018

 2.  Cantık

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 01.11.2021

 3.  Cevizli lokum

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 01.11.2021

 4.  Kestane şekeri

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 20.01.2021

 5.  Pideli Köfte

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 30.07.2020

 6.  Bursa Siyah İnciri / Bursa Siyahı

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 14.11.2018

 7.  Süt Helvası

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 04.10.2021

 8.  Tahinli Pide

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 01.11.2021

 9.  Üzüm Şırası

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 31.12.2020

 10.  Bursa İpeği / Bursa İpek İpliği

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 29.03.2019

 11.  Bursa Şeftalisi

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 03.05.2019

 12.  Gemlik Atı

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 10.12.2002

 13.  Gemlik Zeytini

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 03.10.2005

 14.  Gürsu Deveci Armudu

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 10.09.2019

 15.  Hasanağa Enginarı

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 11.09.2020

 16.  Karacabey Soğanı

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 30.11.2017

 17.  Mustafakemalpaşa Tatlısı

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 18.06.2021

 18.  Müşküle İğne Oyası

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 20.08.2021

 19.  Orhangazi Gedelek Turşusu

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 04.12.2017

 20.  İnegöl Köfte

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 28.02.2006

 21.  İznik Müşküle Üzümü

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 20.08.2021

 22.  İznik Çinisi

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 30.12.2009

 23.  Bursa Döner Kebabı

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 17.06.2022

 24.  Yenişehir Biberi

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 24.11.2022

 25.  Bursa Santa Maria Armudu

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 26.12.2022

 26.  İnegöl Cerrah Kuru Fasulyesi

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 07.06.2023

 27.  İnegöl Sütlü Kadayıfı

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 09.06.2023

 28.  İnegöl Çıbrıkası

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 06.06.2023

 29.  İznik Derbent Dokuması

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 16.05.2023

 30.  Keles Kirazı

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 22.06.2023

 31.  Bursa kestanesi

Coğrafi işaretin türü: Menşe Adı

Tescil Tarihi: 25.12.2023

 32.  Bursa havlusu

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 09.01.2024

 33.  Zeyniler hınkalı

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 03.07.2024

 34.  İnegöl büryanı

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 15.02.2024

 35.  İnegöl piyazı

Coğrafi işaretin türü: Mahreç İşareti

Tescil Tarihi: 04.03.2024

Bursa’nın ‘tescilli’ değerleri yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.

15’inci yüzyılda ipek dokuyan yüzlerce tezgahta günde ortalama 150 kilogram ham ipeğin üretildiği Bursa’da, özellikle Gümrük Birliği’ne girişle birlikte ipek üzerindeki fonların kaldırılmasıyla fabrikalar bir bir kapandı, kozaları elde kalan köylüler dut ağaçlarını kesti.

Türk kültürünün en önemli parçalarından biri olan ipekçilik tarihin tozlu raflarında yerini alırken; Büyükşehir Belediyesi, Osmanlı’nın en stratejik ürünü olan ve Avrupa’nın yıllarca vergi bile almadığı Bursa İpeğini yeniden eski ihtişamlı günlerine döndürüyor. ‘

Bursa İpeği Yeniden Hayat Buluyor’ projesi kapsamında 2015 yılında Umurbey İpek Üretim ve Tasarım Merkezi’ni açan, kırsal bölgelerde koza üretimini destekleyip ipek üretimi ve halı dokuma atölyeleriyle üretimi destekleyen Büyükşehir Belediyesi, tanıtım amacıyla düzenlendiği Uluslararası Kozadan Kumaşa İpek Festivali’nin bu yıl üçüncüsünü gerçekleştirdi.

Koza, atlarla getirildi

Festival kapsamında, yaklaşık 6 asır önce 2. Bayezid tarafından yaptırılan ve Osmanlı döneminde ipek ticaretinin merkezi olan Koza Han, koza mezadına ev sahipliği yaptı. Tarihi hanın kapısından atlarıyla giren temsili tüccarların alım-satım canlandırması, vatandaşları asırlar öncesine götürdü. Yaş ve kuru koza fiyatlarının ilan edilmesinin ardından mezat başlarken, pazarlıklara Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş da katıldı. Buradaki etkinliğin ardından festivalin açılış töreni, Orhangazi Parkı’nda gerçekleştirildi. Alanda hazırlanan çadır ve stantlarda yapılan ipek ürünler ile ilgili atölye çalışmaları, vatandaşlardan büyük ilgi gördü.

İlham veren şehir

İl Kültür ve Turizm Müdürü Kamil Özer, İl Tarım ve Orman Müdürü Hamit Aygül ile çok sayıda davetlinin katıldığı törende konuşan Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, Osmanlı’ya başkentlik yapmış, uygarlıkların kesişme noktası olan Bursa’nın ‘geleceğini şekillendirmek üzere yola çıkanlara’ ilham veren şehir olduğunu vurguladı. Her kentin kendine özgü sembol değerleri olduğunu ancak Bursa’nın sembollerinin saymakla bitmeyeceğini ifade eden Başkan Aktaş, “Bursa’nın tarihsel varlığını sadece anıtsal yapılarla sınırlamak mümkün değildir. Ticari geleneği ve bu geleneğin yansıması olan çarşıları, esnaf ve zanaat kültürü var. Örneğin bugün bizleri burada bir araya getiren, bir Asya simgesi iken uzun yollar aşıp Bursa’nın simgesi haline gelen ipeğimiz. Osmanlı döneminde Topkapı başta olmak üzere Avrupa saraylarını süsleyen Bursa ipeği, o kadar değerliymiş ki; Çin ve İran ipeklerinden vergi alan Avrupa, Bursa ipeğinden hiçbir zaman vergi almamış. Türk kültürünün en önemli değerlerinden olan Bursa İpeğinin yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması için gayret gösteriyoruz” dedi.

Türkiye’de ilk ve tek

Büyükşehir Belediyesi olarak 2015 yılında BUSMEK bünyesinde Umurbey İpek Üretim ve Tasarım Merkezini açtıklarını hatırlatan Başkan Aktaş, “Türkiye’de ilk ve tek olan yerli kozadan yerli ipek sadece Bursa’da üretiliyor. Dut ağacı ekiminden eski ipek atölyelerinin parlak günlerine döndürülmesine kadar, Bursa’da ipekböcekçiliğinin tekrar zirveye taşınmasını hedefliyoruz. Bunun yanında Büyükorhan’ın Kınık, Sarnıç ve Karaağız ile Keles’in Sorgun mahallelerinde ipek üretimi ile halı dokuma atölyeleri hizmet veriyor. Ayrıca bu yıl İznik’in Derbent Mahallesi’nde el dokumaları atölyesi kurularak faaliyete başladı. Bursamızın ‘halk üniversitesi’ konumunda olan BUSMEK marifetiyle, her yıl aynı dönemde geleneksel olarak tekrarlanan koza hasadını bir festival ile kutlayıp, Bursa ipeğini daha fazla kişiye duyurarak farkındalık sağlamaya çalışıyoruz. Azerbaycan, Kırgızistan ve KKTC’den sanatçılarımızın da katıldığı festivalimizin hayırlara vesile olmasını diliyorum” diye konuştu.

Bursa İpekçiliğini Geliştirme Derneği Başkanı Ünal Şıpka da derneği 2012 yılında kurduklarını ve ipeğin yeniden eski günlerine dönebilmesi amacıyla kısa, orta ve uzun vadede yapılacak çalışma programını belirlediklerini söyledi. Büyükşehir Belediyesi’nin Umurbey’de kurduğu İpek Üretim ve Tasarım Merkezinin uzun vadeli planlarının en önemli parçalarından bir tanesi olduğunu dile getiren Şıpka, “İnşallah bundan sonraki yolculuğumuzda Büyükşehir’in koluna girerek, birlikte yol alacağınızı ümit ediyorum” şeklinde konuştu.

Açılış töreninin ardından stantları gezen Başkan Aktaş ve beraberindekiler, daha sonra Tayyare Kültür Merkezi’nde yabancı sanatçılar tarafından hazırlanan ipekle ilgili ürünler sergisini gezdi.

Bursa’da ‘ipeksi festival’ koza alımıyla başladı yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.

15’inci yüzyılda ipek dokuyan yüzlerce tezgahta günde ortalama 150 kilogram ham ipeğin üretildiği Bursa’da, özellikle Gümrük Birliği’ne girişle birlikte 1991 yılında ipek üzerindeki fonların kaldırılmasıyla fabrikalar bir bir kapandı, kozaları elde kalan köylüler dut ağaçlarını kesti.

Türk kültürünün en önemli parçalarından biri olan ipekçilik, tarihin tozlu raflarında yerini alırken, Bursa Büyükşehir Belediyesi Osmanlı’nın en stratejik ürünü olan ve Avrupa’nın yıllarca vergi bile almadığı Bursa ipeğini yeniden eski ihtişamlı günlerine döndürüyor.

“Bursa İpeği Yeniden Hayat Buluyor” projesi kapsamında, 2015 yılında “Talimhane” bölgesine BUSMEK bünyesinde “Umurbey İpek Üretim ve Tasarım Merkezi” açan, kırsal bölgelerde koza üretimini destekleyip, ipek üretimi ve halı dokuma atölyeleriyle üretimi destekleyen Büyükşehir Belediyesi, diğer taraftan tanıtım çalışmalarına da hız verdi.

Katıldığı tüm ulusal ve uluslararası fuarlarda Bursa İpeğinin kozadan nihai ürüne dönüşene kadarki serüvenini tanıtılan Bursa Büyükşehir Belediyesi, tanıtım faaliyetleri kapsamında 1-4 Eylül 2022 tarihleri arasında Koza Han ve Orhangazi Parkı’nda ‘Uluslararası Kozadan Kumaşa İpek Festivali’nin üçüncüsünü düzenliyor. Festival kapsamında ipek kültürünü yeni nesillere aktarmak amacıyla, ilk gün Koza Han’da temsili ipek kozası alım satım seremonisi gerçekleştirilecek. Ardından Orhangazi Parkı’nda hazırlanan çadır ve stantlarda ipek ürünler ile ilgili atölye çalışmaları yapılacak. Azerbeycan, Kırgızistan ve KKTC’den gelen sanatçıların da hazır bulunacağı festivalde ipek, keçe, kumaş, takı, halı gibi birçok farklı ürün incelenebilecek. Ayrıca Tayyare Kültür Merkezi’nde yerli ve yabancı sanatçıların ipek kültürü ile alakalı ürünleri sergilenecek.

Kozadan kumaşa ipeğin büyülü dünyası yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.

Mehteran, kökbörü takımı, geleneksel spor branşları sporcuları, Kazakistan Atlı Güreş Takımı, Karabağ Atlı Gösteri Ekibi’nin yer aldığı geçit töreninin ardından farklı ekipler gösteriler düzenledi.

Bursa Büyükşehir Belediyesi de festivalde BUSMEK olarak yer aldı ve ziyaretçilere Bursa’nın coğrafi işaretli değerlerinden Bursa İpeği ve İznik Çinisini tanıttı. Festivale gelen ziyaretçiler, ipekböceği kozalarından tepme mancınık ile ip çekimini ve ipek halı dokuma, ipek kumaş dokuma tezgâhlarındaki canlı performansları yakından izleme fırsatı buldular. Ayrıca çini sanatını yakından inceleyip yapım aşamalarında kullanılan malzemeler hakkında bilgi edindiler.

Bursa İpeği ve İznik Çinisi Etnospor’da yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.

Alanda kurulan 60 stantta Bursa’nın yöresel ve coğrafi işaretli lezzetlerini tadan katılımcılar, şefler ve yemek yazarları bir araya geldi.

Halk üniversitesi olan BUSMEK de stant açarak, ziyaretçilere Bursa’nın coğrafi işaretli değerlerinden Bursa ipeği ile İznik çinisini tanıttı.

Ziyaretçiler bir yandan Bursa’nın farklı tatlarını denerken, diğer yandan ipekböceği kozasından tepme mancınık ile ip çekimi ile ipek halı dokuma ve ipek kumaş dokuma tezgâhlarındaki canlı performansı yakından izleme fırsatını buldu.

Ziyaretçiler ayrıca, çini sanatını yakından inceleyip, yapım aşamasında kullanılan malzemeler hakkında bilgi sahibi oldu.

“Gelenekten Geleceğe” temasıyla düzenlenen Bursa GastroFest’e katılan şefler, düzenledikleri work shoplarla katılımcılara bazı yemeklerin tarifini anlattı. Turizm Profesyonelleri Derneği Bursa (SKAL) Kulübü Başkanı Gülçin Güleç, etkinlik ile Bursa’nın gastronomi kimliğini ortaya çıkarmayı amaçladıklarını belirterek, “Bursa’nın gastronomisini ulusal anlamda ortaya çıkarmak için yaptığımız ilk organizasyon. Bugünkü etkinlikte 60 stant açıldı. Çok önemli sponsorlarımız vardı. Stantlarda, Bursa’ya ait yöresel ve coğrafi işaretli ürünleri misafirlerimize ikram ettik” dedi.

Gastrofest’te ipek ve çini tanıtıldı yazısı ilk önce Bursa'da Güzel Bir Yer üzerinde ortaya çıktı.